Voor ik verder ga, even de 11 kernboodschappen van de vorige delen tot nu toe:

1. Onderscheid wat we kunnen veranderen of niet. Verspil je energie niet aan wat je niet kunt veranderen.
2. Er is ruimte tussen wat gebeurt en ons antwoord. We moeten leren niet reactief te reageren, maar te reageren met een ‘bedenkpauze’.
3. Omarm je lot. Verzet heeft geen zin, leer daarom juist je omarmen wat je overkomt. Dat geeft ruimte om aan oplossingen te werken…..
4. Leef in het overschot aan tijd, in harmonie met de natuur…..
5. Laat de mening van anderen onbelangrijk zijn, ze zitten vaak vol oordelen over zichzelf, leef naar je eigen normen en waarden
6. Met pensioen in jezelf – je hoeft niet te vluchten, trek je gewoon even terug in jezelf
7. Gelijkmoedigheid, blijf op de evenwichtsbalk of spring er snel weer op
8. Doe (het) goed.
9. Wees een goed mens en streef het beroep na waar je blij van wordt
10. Niets buiten onszelf heeft macht over ons
11. Zoek de waarheid

Deze keer ga ik even niet nog meer kernboodschappen beschrijven – dat komt met de volgende wel weer – maar even samenvatten.

Want hoe heerlijk is het om vanuit de al genoemde kernboodschappen te leven!

Niet bezig zijn met zaken die je toch niet kunt beïnvloeden. Rustig in het hoofd, omdat die eeuwige ‘radio’ uitstaat. Geen discussies met denkbeeldige anderen over onderwerpen waar je toch niets aan kunt doen. Niet bezig zijn met ellende in de wereld.
Niet omdat het je niet interesseert, maar omdat het geen zin heeft ermee bezig te zijn, omdat het geen zin heeft je er druk om te maken of je er zorgen om te maken.

En wat we zelf in de hand hebben is ons eigen denken, wat uiteindelijk zorgt voor ons eigen gevoel en onze eigen daden. Is het niet mooi om als uitgangspunt te hebben dat je datgene wat je doet ook met aandacht (en goed) doet? En dat je bij dingen die je doet ook het grotere goed voor ogen hebt……..

Het maakt dat we veel makkelijker in het hier en nu kunnen zijn, veel beter echt kunnen genieten. Dat we ‘mindful’ niet hoeven te oefenen, maar het eigenlijk continu zijn. Wat op zich ook weer maakt dat we veel beter kunnen denken en analyseren. Zonder de vecht-vlucht-reacties.

Reacties, die ook minder zullen voorkomen in discussies omdat we hebben geleerd dat we even moeten pauzeren voordat we automatisch – op de automatische piloot – reageren. Even pauzeren zodat we adequaat, verstandig, liefdevol, empathisch kunnen reageren in plaats van direct vanuit de emotie te reageren.

Het feit dat de mening van anderen niet meer zo belangrijk is, omdat we vanuit onze eigen waarden en normen leven, helpt daar ook bij. We hoeven niet in de verdediging naar anderen, wat maakt het uit wat ze vinden als wij overtuigd zijn van dat we het goede doen?
Een goed mens zijn is immers een van onze doelen…..

Zoals we ook beseffen dat dat wat we doen in harmonie moet zijn met de natuur. We zijn onderdeel van die natuur, wij zijn natuur. We doen niets wat de natuur schaadt en zoals al eerder gezegd doen we alles met het grotere goed voor ogen.

Bovendien, vergeet niet, niets heeft macht over ons buiten onszelf. Niets kan ook maken dat we dingen doen waar we niet achter staan, als we dat zelf niet willen. Vaak zeggen mensen dat ze dingen deden die ze niet wilden, omdat ze wel moesten. FOUT! Je moet nooit iets. En ja, het kan consequenties hebben als je je standpunt vast houdt.

Ik heb zelf maanden niet kunnen tennissen omdat ik weigerde PCR testen te laten doen om een vinkje te verkrijgen om te kunnen tennissen. Toen was dat vanuit mijn normen en waarden, en principieel. En achteraf ben ik er heel blij mee dat ik zo standvastig was. Destijds voelde ik me een beetje buitengesloten, maar ik wist ook dat ik de regie erover had. Het gaf ook een kik, het gaf me het gevoel dat ik de macht zelf had. Het gaf – hoe gek het ook klinkt – een gevoel van vrijheid.

En dan het gelijkmoedigheid-spel, de uitdaging om gelijkmoedig te zijn, om bij alle extremen of uitschieters weer snel terug te veren naar neutraal, naar balans. Het zal voor iedereen anders zijn, maar hoe meer je in je eigen kracht en naar eigen normen en waarden in het leven staat, hoe makkelijker je kunt terugveren naar het ‘midden’.

Ik moet zeggen dat er veel factoren zijn die erbij kunnen helpen. Denk aan meditatie, Qigong, Yoga, Tai Chi, mindfulness, etc. Ik vond persoonlijk dat ik te vaak in het ‘midden’ zat omdat ik mensen om me heen veel meer uitbundig zag lachen of veel meer verbaal hoorde uithalen. Door de Qiging ging ik begrijpen dat het juist oké was om in het midden te zitten, of er in elk geval weer snel naar terug te gaan.

Ik kan me herinneren dat ik als huisarts ook al behoorlijk in het midden zat, waardoor ik overzicht hield en goede beslissingen kon nemen. Maar ik kon ook – als het nodig was – behoorlijk van me afbijten. Soms werd je uitgeprobeerd door mensen (patiënten, collega’s) en moest je laten weten waar je stond, met al dan niet gefakete emoties. Een van mijn normen en waarden als huisarts was, dat ik voor mijn patiënten opkwam, ook als een collega me daardoor minder aardig zou vinden…….

En een van de lastige punten is het zoeken naar de waarheid. Niet lastig voor mij, maar lastig omdat ‘de waarheid’ een splijtzwam tussen mensen kan zijn. Kijk maar naar de afgelopen 6 jaar. ‘De Waarheid’ zorgt voor polarisatie, voor strijd, voor families die uit elkaar vallen, vriendschappen die kapot gaan. En ik zeg wel dat dat de ‘schuld’ van de waarheid is, maar dat is natuurlijk niet zo. Het komt omdat de een de ‘waarheid’ wel wil zien, en de ander in de ontkenning is.

En zelfs dat is te gemakkelijk gezegd. Immers, we zijn allemaal geprogrammeerd vanaf onze geboorte. Sinterklaas en de Kerstman waren niet de enige leugens die ons zijn verteld, overigens zonder dat iemand te verwijten. Ze wisten ook niet beter. Punt is dat sommige mensen bij twijfels gaan zoeken en anderen de andere kant liever opkijken.

En daar zit precies het probleem met de ‘waarheid’. Johan Cruijff zei het zo mooi “Je gaat het pas zien als je het door hebt”. De een heeft het wel door – hoe pijnlijk het ook mag zijn – en de ander heeft het niet door (omdat het te veel verstoring geeft van het leven op dat moment?).

En laten we niet vergeten dat we nu niet in een periode leven waar overheden en machtshebbers propageren dat we de waarheid zoeken. Social media worden (ook vanuit de EU) gecensureerd, AI is geprogrammeerd door mensen die willen dat bepaalde zaken als ‘waarheid’ worden gehanteerd. Het grappige van AI/ChatGPT is dat je er ook die discussie mee kan aangaan, en dan toegegeven wordt dat ze als antwoord geven datgene wat is geprogrammeerd.

Maar los van het zoeken naar de waarheid, wat dat ook moge zijn, geven de tot nu toe genoemde kernboodschappen van het Stoïcisme een leidraad om een fantastisch leven te leiden, los van de omstandigheden.

Niet bezig zijn met zaken waar je niets aan kunt veranderen, je best doen bij alles wat je doet, beseffen dat we één zijn met de natuur en in harmonie met de natuur moeten handelen, weten dat niets buiten jou macht over je heeft, het omarmen/accepteren van je lot, leven vanuit je normen en waarden, doen waar je blij van wordt, rekening houden met het grootste goed, en even pauzeren voordat je op de automatische piloot reageert.

Het heet een filosofie, maar het is een leefwijze waar je blij van wordt, waar je je sterk door voelt, waarbij je balans ervaart, die maakt dat je ervaart dat je leeft en zelf veel meer in de melk te brokkelen hebt dan je denkt………..

Het is niet iets wat je jezelf in één adem kunt eigen maken, maar het is de moeite waard erin te investeren.

Stoicisme is een filosofie die een leefwijze is die de macht bij jezelf legt, die sociaal is, die kracht geeft, die bewustzijn creëert, die het leven de moeite waard maakt. En meer dan dat.

Volgende keer meer kernboodschappen………

In licht, liefde en dankbaarheid,
Ed