De serie blogs over balans kan zo uitgebreid zijn als je je maar kunt voorstellen, omdat heel veel dingen in het leven een kwestie van balans zijn. 
Een balans tussen gezond en ongezond, tussen ‘dom’ en verstandig, tussen ‘goed’ en ‘slecht’, etc.

En eigenlijk is de naam verkeerd. Want willen we niet meer dan balans? Willen we niet gewoon ‘goed’, ‘gezond’, ‘verstandig’? 

Toch sta ik achter de naam, omdat er zoveel factoren in het leven zijn die we soms niet eens kennen, of zaken die ons zijn aangepraat waar we het niet doorhebben, dat het de kunst is om aan de goede kant van de balans te blijven of komen.

Als je simpelweg ziet aan hoeveel gezondheidsproblemen we worden blootgesteld (water, lucht, voedsel, energie, emoties, straling, etc.) is het de kunst om de balans te vinden. En als het lukt gezond oud te worden, heb je een kunststuk geleverd. 

Gewrichtsklachten

Een van de klachten die vaker voorkomen naarmate we ouder worden zijn gewrichtsklachten, gewrichtsslijtage of gewrichtsontstekinkjes. Ik denk dat er aan miljarden wereldwijd wordt geslikt om de klachten ervan te beteugelen. Om het leven aangenamer te maken. Eveneens wordt er tegelmatig geopereerd (heup, knie).

Deze klachten kosten de maatschappij behoorlijk wat. Ze veroorzaken bovendien meer valpartijen en (daardoor) breuken. Toch zit de therapie niet in pillen, maar in bewegen!
Bewegen, wat juist vaak minder wordt door de pijn die mensen ervaren. Artritis (de gewrichtsontsteking), leidt vaak tot gewrichtspijn, zwelling en stijfheid, wat minder actief maakt. Ook artrose (‘slijtage’) leidt tot gewrichtspijn en minder activiteit.

Minder bewegen – meer problemen

En dat zorgt weer voor onder andere minder sterke spieren, minder stabiele gewrichten, minder bewegingsbereik, minder goed positiegevoel. Dagelijkse activiteiten worden moeilijker. Het is een neerwaartse spiraal, die ook niet wordt verholpen door pillen. Ook als de pijn wat minder wordt door pillen slikken, zie je dat de neerwaartse spiraal meestal niet wordt doorbroken. 

Dat kan wel door te compenseren met kracht, gewrichtsbeweging en ondersteunen van de algehele functie.

Het gaat niet om intensieve trainingen, maar om consistente beweging. Het advies is 150 minuten per week matige fysieke activiteit en 2 dagen per week spierversterkende lichaamsbeweging. Matige activiteit betekent je hartslag en ademhaling verhogen en toch een gesprek kunnen voeren. 

En wat die 150 minuten betreft: elk stukje bewegen telt. Een paar korte wandelingetjes, een korte reksessie of activiteitenpauzes over de dag dragen allemaal bij. Zachtaardig voor de gewrichten maar heel nuttig bijvoorbeeld zijn wandelen, zwemmen, yoga of Qigong, dansen, tuinwerk, e.d. 
Kies een oefening of oefeningen uit die je leuk vindt om consistent te doen. Wandelen bijvoorbeeld verbetert niet alleen de mobiliteit maar ook het uithoudingsvermogen. 

Yoga en Qigong verbeteren zo’n beetje alle aspecten van het leven, alsook het spirituele aspect. Dansen en tuinieren kunnen ook veel pleezier geven, het laatste zorgt ook voor aarden als je het met blote handen doet, of op blote voeten. Aarden heeft ook een belangrijke functie als het gaat om gezondheid. 

Krachttraining ‘moet’ er zeker bij

Sterke spieren zijn heel belangrijk omdat ze de gewrichten steun geven en beschermen. Krachttraining is daarom zeker belangrijk om erbij te doen. Als spieren verzwakken, verschuift de stress naar al geïrriteerde gewrichten. Versterking van spieren helpt de mobiliteit verbeteren, de belasting op de gewrichten verminderen en dagelijkse activiteiten makkelijker te maken. 

Minder zitten is minstens zo belangrijk als formele lichaamsbeweging. Hoe minder er wordt gezeten, hoe beter het is voor de gewrichten. Langere periodes van zitten zorgen voor verstijving en inactiviteit van spieren. Frequent bewegen helpt de bloedsomloop (hart en vaten, hersenen), helpt achteruitgang te voorkomen. Zelfs opstaan en de ledematen (goed) strekken is nuttig. 

Ook veel hulpverleners onderschatten de kracht van lichaamsbeweging. Pijnlijke gewrichten geven de indruk dat bewegen meer kwaad dan goed doet, maar dat is dus niet waar en zelfs precies omgekeerd! Pijn, mobiliteit en functie verbeteren juist door beweging. 

Je hoeft niet gelijk atleet te worden. Een doel kan zijn elke dag iets meer bewegen dan de dag ervoor. Elke activiteit is beter dan geen. Een wandeling van 10 minuten? Na het ontbijt een paar minuten stretchen? Even kort in de tuin wat doen? Zie het als het verdienen van punten. Elke bewegingsinspanning draagt bij aan je wekelijks totaal en aan vooruitgang. 

Zwakke spieren zijn funest, net als lang zitten

Als spieren zwakker zijn, dwingen ze de gewrichten meer werk te doen. Daarom is krachttraining zo belangrijk. Je kunt kleine gewichtjes gebruiken, of het gewicht van je arm of been zelf. 

(Als je het eerder hebt gelezen, sla dit stukje persoonlijke ervaring dan over):

Persoonlijke ervaring, zeer leerzaam

Enige maanden geleden had ik zoveel last van mijn knieën – die al jaren spookten, maar de pijn zat steeds ergens anders – dat elke stap pijn deed. Ik zag het somber in. Ik was al een tijd geleden gestopt met hardlopen en tennis door die klachten. Maar zelfs na stevig fietsen was ik soms de sjaak. 
Ik had geen zin dingen te slikken en mijn vertrouwen in wat de medische wereld zou kunnen bieden was zo klein dat ik zelf op zoek ging. 

Ik kwam deze boodschap tegen in een iets andere vorm. Er werd gesteld dat bewegen van de pijnlijke gewrichten juist goed is. Of het nu gaat om knie, pols, vingers, elleboog of wat dan ook. Het zorgt voor een beter functioneren van het kraakbeen, de spieren en het gewricht.
Ook als het pijn doet: forceer niet, maar beweeg wel. Negeer dus min of meer de pijn, maar ga niet over de top.

Aangezien ik niets te verliezen had, besloot ik te gaan wandelen en daarbij de pijn zo mogelijk te negeren. In het begin viel dat niet mee. En het gebeurde vaak dat ik even stapvoets moest lopen of zelfs even stilstaan vanwege de pijn. Soms al na tientallen meters. Toch kon ik geleidelijk langer wandelen. En trad er minder snel pijn op. Ik liep zelfs na enige weken 16 km aan een stuk, al moest ik ook daar af en toe stapvoets en vervloekte ik soms mijn eigen doorzettingsvermogen. 

Uiteindelijk heb ik vrijwel geen klachten meer van mijn knieën. Ik heb zelfs weer hardgelopen (tot overmoed me blokkeerde). Ook met fietsen – zelfs na tochten in pittig tempo gravelbiken van 80 km – geen klachten. 
En dat alles door consistent te bewegen. Ik wandel nog steeds regelmatig omdat ik dat toch als basis zie voor goede knieën. Soms kort, soms lang, maar het is onderdeel van mijn leven geworden.  

Nauwelijks zonder pijn kunnen lopen, en de oplossing? Lopen.
Je verzint het niet.

Maar er moet wat worden toegevoegd aan het verhaal van bewegen en krachttraining (dat moet zeker niet vergeten worden):
Plantaardige (zaad)olie. Een van de redenen voor veel (chronische) klachten is chronische ontsteking in het lichaam. Soms zo klein (maar soms uitgebreid) dat je het niet als ontstekingen ervaart. Maar vrijwel alle chronische klachten en ziekten zijn er het gevolg van. Ons dieet bepaalt in grote delen of onze inspanningen werken voor ons.

Een van de grootste problemen in onze voeding zijn de plantaardige oliën. Met name de zaadoliën. Denk aan sojaolie, koolzaad, mais, saffloer, druivenpitolie of zonnebloemolie. Dit zijn de belangrijkste oorzaken van ontstekingen en ze zitten in vrijwel alle bewerkte producten. Ze worden ook in veel keukens nog ten onrechte gebruikt, patat wordt erin gebakken. Het kwalijkste deel erin is de linolzuur (weet je nog: becel?) die zich ophoopt in onze weefsels. 

Plantaardige olie, een verraderlijke valkuil

Ik laat het precieze proces achterwege, maar de cellen worden erdoor beschadigd en chronische ontsteking is het gevolg. Verwijder dit soort olie inclusief margarine dus uit je huis en vervang het door bijvoorbeeld (bio)olijfolie, bio kokosolie, ghee en/of bio (gras)roomboter. 
Dan zijn je inspanningen in elk geval niet tevergeefs. En weiger nog langer verpakte en bewerkte voedingsmiddelen. 

Kies je toch voor deze slechte zaadoliën en voor verpakte en bewerkte producten, houdt dit artikel dan bij de hand, want je zult het over niet al te lange tijd nodig hebben. Let zelfs op bij biologische producten (reepjes, koekjes, e.d.): ze bevatten vaak ook deze olie, zij het dan biologisch. Maar dat maakt het niet minder erg. 

Rest me te vertellen dat ik onlangs een uitgebreid artikel las over knieoperaties en dat bewust bewegen uiteindelijk betere resultaten had dan de knieoperaties!!!

Wat me weer brengt bij mensen uit de ‘blauwe zones’ (de zones met mensen die de hoogste leeftijden bereiken) waar men vertelt: “Ik heb twee dokters: een linker en een rechter been”. Wat de mensen ook mankeerden, ze gingen wandelen, soms lange stukken. En ze herstelden.

In licht, liefde en dankbaarheid,
Ed