Grappig, ik ging twijfelen of het handvaten of handvatten was. De vorige keer had ik intuïtief handvatten geschreven. Dus even nagezocht. Het is allebei juist. Handvatten is net iets beter, maar omdat zo vaak handvaten wordt gebruikt is dat ook opgenomen in het woordenboek – een weetje

Dit keer een paar handvatten vanuit de Stoïcijnse literatuur.

Geluk komt van binnenuit (Seneca)

Veel mensen laten zich beheersen door externe oorzaken, zaken van buitenaf. Maar het zijn niet die dingen die je controleren. Wat jou controleert, is het antwoord – de reactie – op wat er gebeurt. Hoe meer je dat gaat beseffen, hoe meer je anders – bewuster – reageert op iets wat gebeurt. En hoe meer je gaat beseffen dat het geen zin heeft je al te druk te maken om iets wat je niet kunt veranderen. Of te willen ongedaan maken wat al gebeurt is. Beide zijn zonde van de energie.

We zien dat de media er alles aan doen om angst te creëren. De kans dat Rusland zomaar Europa zou aanvallen is nihil voor iedereen met gezond verstand, mensenkennis en kennis van de geschiedenis. Toch zijn massa’s mensen bang dat het zou kunnen gebeuren omdat een aantal figuren in Europa hun macht willen ontlenen aan oorlogstaal. En de mainstreammedia hen helpt.

Maar of het nu wel of niet onzin is, eigenlijk zou dat voor onze stemming niet moeten uitmaken. Immers, we kunnen het niet controleren. Als het gebeurt, gebeurt het. Het is onzin om onze stemming erdoor negatief te laten beïnvloeden. Dus moet we vooral letten op hoe we reageren op al die angstzaaierij (die tot doel heeft de rijken verder te verrijken en niets anders). Zie het laatste punt.

Definieer je grote doel (William B. Irvine)

Uit gesprekken met de mensen die de hoogste leeftijden bereiken, blijkt tekens weer dat die mensen een doel hadden, een wens in het vooruitzicht. Dat hoeft niet een enorm doel te zijn, maar wel iets waar je voor wilt leven. Nadat ik zo’n 20 jaar geleden mijn roeping niet meer kon uitoefenen en mijn wereld ingestort leek, en ik nog steeds niet kan doen wat ik graag zou willen (maar daarom heb besloten vooral te willen wat ik wel kan), heb ik me vaak afgevraagd wat ik als doel zou moeten hebben.

Mijn werk was mijn leven, uiteraard met mijn vrouw en kinderen belangrijk daarbij, maar zonder werk…..wat zou ik nog voor groots doel moeten bedenken. Ja, mijn kleinkinderen zien opgroeien, mijn vrouw niet in de steek laten, maar….

En juist na Covid ging ik steeds meer voelen dat ik heel (in leeftijd) oud wil worden omdat ik nieuwsgierig ben, nieuwsgierig naar de wereldontwikkelingen, naar de veranderingen, naar de Nieuwe Wereld, de ‘ontwaking’, de strijd tussen licht en onlicht, en inderdaad ook mijn kleinkinderen.

Op de een of andere manier is er zelfs een overtuiging ingeslopen dat ik 150 wil worden (ja, lach maar), zij het in ‘gezonde’ toestand. Het maakt dat ik het heerlijk vindt om te sporten, om te tuinieren, om te wandelen, om te lezen, om in de natuur te vertoeven, me in het nieuws te verdiepen, en om me met andere leuke dingen bezig te houden.

William B. Irvine noemt dit vooral (je grotere doel definiëren) omdat met het grote doel voor ogen je minder snel door allerlei afleidingen wordt meegezogen en je een betekenisvoller leven leidt. En laten we eerlijk zijn, de meeste mensen weten te vertellen dat de grootste vervulling komt van betekenisvol zijn!

Leef met een doel (Seneca)

Seneca bedoelt hiermee het voor ogen houden wat je waarden zijn, dat je je committeert aan dagelijks groeien (door je ervaringen en tegenslagen) en dat je een deugdzaam mens bent……….

Het ligt in elkaars verlengde, maar er is een nuanceverschil en ze zijn een mooie aanvulling op elkaar.

Focus alleen op wat je kunt controleren (Seneca)

Bezig zijn met zaken die je niet kunt controleren (of veranderen) is in feite zinloos en kost alleen maar veel energie. En zoals gezegd kunnen we dingen van buitenaf niet controleren, maar zeker wel onze reactie erop, zodat niet de dingen om ons heen ons beheersen, maar we meester zijn over onze reactie erop.

In feite is er heel veel wat wij niet kunnen controleren buiten ons. En het heeft dan ook weinig zin ons daarover op te winden. En al helemaal geen zin ons humeur erdoor te laten verpesten of er slapeloze nachten over te hebben, of erover te blijven malen.

Het lukt me niet altijd, maar door dit echt te gaan beseffen en integreren ben ik in staat me te verdiepen in het nieuws van alle invalshoeken en op allerlei gebieden, waarmee ik zowel het grotere plaatje (de helikopterview) als de details (het arendsoog) kan bestuderen. Deels zou dat vrolijk kunnen maken, deels vergalt het humeur en optimisme. Maar aangezien ik het niet kan controleren moet ik geen van beide laten gebeuren.

En het humeur goed houden. Niet door het wereldgebeuren en alle misdaad te negeren of ontkennen of niet te willen zien, maar juist door het allemaal wel te willen weten in de wetenschap dat ik het niet kan en niet hoef te controleren en dat ik mijn humeur en stemming en gezondheid goed houdt door enerzijds iets goeds te doen met die kennis en anderzijds te focussen op wat ik wel kan controleren.
Wat we wel kunnen controleren zijn:

1. Onze gedachten. Veel mensen denken nog steeds dat ze hun gedachten niet kunnen controleren. Het is even volhouden, maar dat kun je wel degelijk. Heb je gedachten die je niet wilt, ga denken aan iets leuks (een vakantie, een leuke ervaring, een geliefde, etc.). Ook het naleven van andere stoïcijnse kennis helpt tot innerlijke rust wat ook maakt dat je minder gedachten hebt als het niet nodig is.

2. Onze daden. Van de meeste daden begrijpt iedereen wel dat je daar zelf voor kunt kiezen. Iemand vriendelijk toelachen, iemand helpen, een spijker op z’n kop slaan, iemand terecht wijzen, noem maar op. Toch zeggen we ook van een aantal van onze daden dat we dat niet onder controle hadden. Ook hier geldt dat oefening kunst baart: door te beseffen dat er tussen een gebeurtenis en je reactie altijd tijd ligt – en die tijd te gebruiken om je reactie te bepalen. Laat niet je hormonen maar je mind (liefst nog je hart) je reactie bepalen. Dat kan, als je beseft dat je dat kunt; en je jezelf de tijd geeft eraan te schaven.

3. Onze houding. Ligt een beetje op dezelfde lijn als de vorige twee. Immers, het zijn vaak je gedachten die je houding bepalen en je houding is soms een soort van daad.
Maar toch: als je tegen iets opziet, laat niet je schouders hangen en denk negatief, maar sta rechtop, schouders naar achteren, kin omhoog en denk ‘ik kan dit varkentje wassen’. Bedenk ook dat je lichaamshouding vaak boekdelen spreekt, net als je ogen, en vaak bepaalt hoe mensen op je reageren….

Ik kan vele voorbeelden geven, maar hoop dat wat ik noemde duidelijk genoeg is. De stoïcijnse filosofie kan het leven echt een stuk vrolijker en makkelijker maken!

wordt vervolgd………

in licht, liefde en dankbaarheid,
Ed