slaap

Slapen

Over het algemeen sliep ik prima in de huisartsenpraktijk. Ik was de meeste dagen ook wel moe genoeg om in slaap te vallen. Ik werd zelfs vaak niet wakker van de huilende kleintjes. Ik kon ’s ochtends tegen Hanneke zeggen ‘ze waren lekker rustig vannacht hè?”, en dan bleek Hanneke er 5x uit te zijn geweest.

Sporadisch had ik slapeloze nachten, of vaker uurtjes, doordat ik bezig was met een patiënt in mijn hoofd. Iets wat ik wilde oplossen, of iemand waar het niet zo goed mee ging, of iets waar ik niet tevreden over was, of wat niet helemaal goed was gegaan, of…… En soms rond nachtdiensten waren er wat mindere nachten omdat ik uit mijn ritme was.

En ook sporadisch werd onze nachtrust verstoord door een junk die aan stond te bellen en dacht iets te krijgen als ie maar vervelend genoeg was. Hoewel ik soms bedacht dat ze misschien wel helemaal niet dachten.

Maar veel patiënten in de praktijk sliepen aanzienlijk slechter. Een niet onbelangrijke groep was de groep van ouderen die weinig bewoog en thuis zat te zitten. Als je op die manier oud bent, is de slaapbehoefte aanzienlijk minder. Maar wat de meeste oudjes deden, was vroeg naar bed. Wat moest je anders. Maar als je om 8 of 9 uur naar bed gaat en aan 5-6 uur slaap voldoende hebt, ben je dus al tussen 1 en 4 uur wakker. En dan konden ze niet meer slapen.

En dus wilden ze slaaptabletten. Wat enerzijds volslagen tegennatuurlijk zou zijn, en anderzijds door de bijwerkingen helemaal niet slim was. Maar wat dan. Uitleggen. Maar dan nog, ze wilden vroeg naar bed.
Een andere groep viel pas laat in slaap, maar sliep dan wel tot een acceptabele tijd. Maar omdat ze niet in slaap vielen, wilden ze ook tabletten. Want ‘dokter, ik wordt er doodziek van’….

Ik weet nog dat ik zo’n oudere dame een zogenaamd inslaapmiddel gaf. Dat was een middel wat – logisch – vrij snel werkte en ’s ochtends echt uitgewerkt was (als je dat moest geloven). Ze werd midden in de nacht wakker op de keukenvloer. Ze had het middel in de keuken ingenomen en was daarna begonnen aan de tocht naar bed. Ze was duidelijk niet ver gekomen. Het nadeel van zo’n snel werkende pil. Ik kwam het vaker tegen. Soms lagen ze naast het bed, soms half op bed, soms in de woonkamer. Die pillen waren het dus ook niet helemaal.

In principe probeerde ik mensen geen slaapmiddelen te geven. Ook geen kalmeringsmiddelen trouwens. Omdat het bijna altijd leidde tot een chronisch gebruik. Want als je er eenmaal aan gewend bent……
Als alternatief gaf ik wel eens een aantal tabletten, maar dan moesten ze bijvoorbeeld met 10 tabletten een maand doen. Dan konden ze af en toe een tablet nemen, maar wenden ze er niet aan.
En bij hyperventilatie gaf ik soms - na uitleg en ademhalingsadvies - een paar tabletten, om in de broekzak of handtas te hebben voor zo nodig. In principe niet om in te nemen. Ze werden ook meestal niet gebruikt. Omdat ze de adviezen opvolgden en merkten dat het hielp.

Eens in de zoveel jaren bedacht er weer een firma iets slims. Dan hadden ze zogenaamd een slaaptablet ontwikkeld die je makkelijk kon laten staan, en die je kon helpen van je andere slaaptabletten af te komen. Zie je de markt al voor je? Al die mensen van hun ‘eigen’ slaaptabletten af en aan jouw tabletten. En sommige collega’s trapten er in. Ongetwijfeld ter goeder trouw dachten ze dat ze hun patiënten konden helpen van de tabletten af te komen. Het resultaat: weer een andere slaaptablet waar mensen niet meer vanaf kwamen.

Dat hele gebied van slaapproblemen was een lastig terrein. Ik noemde al de oudere medemens die minder slaap nodig heeft. Maar denk aan alle mensen die moeten werken en niet goed slapen. Het is lastig. En het is heel uitnodigend om dan maar tabletten in te nemen. En het is heel vervelend als de dokter die dan niet wil geven.

Uiteraard heb ik in de loop der tijd veel alternatieve manieren gezocht en aangereikt. Zoals druppeltjes met homeopathische middelen. Soms werkte het niet, soms werkte het beter dan de slaapmiddelen. Of langzaam terugtellen van 100 naar nul. (optellen maakt je wakkerder, dus die schaapjes kun je beter niet tellen). Sommigen haalden de tachtig niet eens, bij anderen werkte het niet.
Ik was denk ik niet altijd een leuke dokter als het om slaaptabletten ging. Voor mij ging de gezondheid en het belang van de patiënt altijd voorop, en dat was niet altijd wat de patiënt wilde. Maar ik vond het wel mijn taak.

Er was een periode dat de verzekering jaarlijks een uitdraai maakte van wat jij als huisarts had voorgeschreven (in aantallen en percentages, en ook in vergelijking met de gemiddelde huisarts). Het idee was veel voorschrijvende huisartsen aan te spreken op dat gedrag om zo kosten te besparen. Ze stopten ermee, omdat ze dan – als ze kosten bespaarden – minder geld van de overheid kregen. Een van de vele kromheden in de ambtenarij.
Maar die paar jaar dat ze het deden, bleek ik aanzienlijk minder slaap- en kalmeringsmiddelen voor te schrijven in vergelijking met collega’s. Daar was ik best trots op.
Dat werd dan wel weer een beetje gecompenseerd overigens doordat ik duurdere laxeermiddelen voorschreef bij vooral ouderen. Dat kwam omdat ik koos voor natuurlijke vezelmiddelen boven de goedkope pillen die de darm juist minder actief maakten. Maar over dat laatste hogere cijfer voelde ik me alles behalve schuldig.

Slaapproblemen, bepaald niet een slaapverwekkend onderwerp voor de dokter.

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn
zie blog algemeen