Er klopt iets niet.

Terwijl we behoren tot de meest geoptimaliseerde generaties in de geschiedenis, zijn we meer uitgeput, angstiger en meer losgekoppeld van onszelf dan ooit. 

Julia Robinson, een organisatiepsycholoog vertelt: “Ons zenuwstelsel heeft niet meer nodig. Het heeft minder nodig, en het heeft beter nodig!”.

Chronisch stress is niet alleen een mentale toestand, het is een neurologische toestand. En de manier om het aan te pakken behoort wellicht de oudste die we hebben. 

Wanneer het zenuwstelsel in balans is, functioneert elk systeem in ons lichaam zoals het zou moeten en voelen we ons het meest onszelf. De gezondheid vaart daar wel bij. 

Maar als het zenuwstelsel wordt geactiveerd, wordt overgeschakeld op een vecht- en vluchtmodus en worden middelen weggetrokken bij andere systemen vandaan, zoals spijsvertering, immuniteit en herstel. Die lijden daaronder.

En in het moderne leven wordt die schakelaar vaak omgedraaid zelfs lang nadat de dreiging voorbij is.  Maar ook is er disbalans door kleine verstoringen, kleine prikkels. Zelfs de piepjes van je telefoon als je een antwoord op een Whatsappje krijgt. 
“Veel mensen leven daardoor in een chronische overlevingstoestand, zonder het zelf te beseffen”. 

Die ontregelende toestand kan vrijwel elk systeem in het lichaam slechter doen functioneren. Resultaten kunnen zijn een verhoogde bloeddruk, een verhoogde hartslag, een verstoorde slaap, vermoeidheid, darmproblemen, concentratieproblemen, emotionele instabiliteit, sociale terugtrekking, zelfs chronische ziekten, e.d. 

De nervus vagus (het autonome zenuwstelsel) speelt een belangrijke rol. Als het zenuwstelsel goed gereguleerd is, zien we dat ontstekingen goed worden gereguleerd of verdwijnen. Maar een disfunctie van het autonome zenuwstelsel ligt aan de bron van vele niet-overdraagbare ziekten. 

We weten nu dat de toestand van het zenuwstelsel bepaalt of beïnvloedt hoe we denken, voelen, genezen, ons gedragen en hoe we functioneren. 

Manieren waarop het zenuwstelsel beter gereguleerd kan worden omvatten ademwerk, meditatie, zingen, mindfulness, yoga, gebed, tijd in de natuur en bewuste beweging. 

Consistente mindfulness-oefeningen helpen het zenuwstelsel te verschuiven van chronische sympathische (ziekmakende) activering naar een meer evenwichtige toestand. 

Als je hele oude tradities vergelijkt met hedendaagse benaderingen, zijn er overeenkomsten: meditatie, ademwerk, ritme, beweging, sociale verbinding en tijd in de natuur. 
De interpretatie was echter anders: oude tradities beschouwden het als paden naar spiritueel evenwicht, harmonie en wijsheid. De moderne wetenschap bekijkt het vooral analytisch. 

De basis is fundamenteel als je tot de kern komt. En omdat die eenvoudig is, wordt die vaak verworpen omdat we zoeken naar iets wat meer geavanceerd en indrukwekkend is. De menselijke verbinding is wellicht het belangrijkst, terwijl we vaak de oplossing zoeken via apps. De verbinding vooral met mensen waarbij we ons veilig voelen. 

Kari Asadorian noemt als eenvoudig en oud hulpmiddel de geleide lichaamsaandacht die ze toepast bij studenten met stress: de 5-4-3-2-1 methode: noem 5 dingen die je kunt zien, 4 die je kunt aanraken, 3 die je kunt horen, 2 die je kunt ruiken en 1 die je kunt proeven. Het brengt de ander terug naar het huidige moment, weg uit de ratrace. 

Een andere manier is de hand op de buik leggen en de ademhaling met de hand waarnemen. 

Los van deze moment-methodes is consistentie belangrijk en versterkend. Een ochtendoefening (meditatie, mantra, ademhaling, Qigong, EFT) helpt in het systeem te verankeren. Hetzelfde geldt voor oefening in de avond, zoals de kamer (bewust) opruimen, kalmerende muziek, lezen, e.d. 

Maar ook gezonde uitdagingen, een doel, spel, creativiteit, lachen en emotionele verbinding zijn regulerend. Een gezond zenuwstelsel is flexibel. Het kan geactiveerd worden als het nodig is en keert daarna weer terug naar rust. 

Te veel mensen lijken een niet meer gezond gebalanceerd zenuwstelsel te hebben wat resulteert in een slechter functioneren van organen, in chronische ziekte, in een slechtere weerstand, in overgewicht, in emotionele wisselvalligheid, in negatieve vicieuze cirkels. 

En toch laat het bovenstaande zien dat door bepaalde gewoontes in te voeren we ons zenuwstelsel kunnen normaliseren, flexibel kunnen laten zijn. Met als beloning een betere gezondheid, meer balans, meer zelfvertrouwen, etc.

Ik schreef al vaak over Qigong en hoe goed dat is, zelfs met 10 minuutjes per dag al. Of wat rek- en strekoefeningen elke ochtend. 

Zelf was ik destijds enorm verbaasd toen ik een oefening (van ik denk Eckhart Tolle) deed: ik had overal briefjes opgehangen. En als ik zo’n briefje zag waarop ‘NU’ stond, werd ik me even bewust van mijn voeten op de grond, mijn handen op/tegen mijn lichaam, mij achterwerk op de stoel en mijn neus die adem inzoog (als voorbeeld, je kunt ook andere dingen nemen, maar het gaat om het lichaamsbewustzijn). 

Het koste nog geen 30 seconden per keer. Maar ik merkte al binnen een dag dat mijn hoofd stiller werd, dat mijn lichaam rust begon te ervaren…..het voelde fantastisch…. 

Het is goed om te beseffen dat deze moderne maatschappij maakt dat velen van ons in een voortdurende ongezonde vecht-vlucht-modus staan/leven. AI, 5G, monitoren, smartphones, smartwatches, media, verwachtingen, beoordelingen, toetsen, functioneringsgesprekken, sociale verplichtingen, het hedendaags voedsel en vele andere zaken helpen daarbij.

Die ongezonde modus is in feite een voortdurende ontregeling van een normaal en gezond functioneren. En leidt daarom o.a. tot verminderde weerstand, tot (chronische) ziekte, tot een heel scala aan mogelijke aandoeningen die we niet neigen toe te schrijven aan die voortdurende disbalans van ons zenuwstelsel, ook al omdat er zoveel meer factoren zijn die de disbalans mede (kunnen) veroorzaken.

Maar nog beter is het te beseffen dat we op een eenvoudige manier dat zenuwstelsel wat op de tenen loopt tot rust kunnen brengen. En dat kleine veranderingen in ons dagelijks functioneren voor rust en regulering kunnen zorgen. Wat weer tot een gezondere status van het lichaam leidt. 

Belangrijk is dat op dagelijkse basis te doen. 5-6 dagen van de week in een foute en ziekmakende modus staan wordt niet goedgemaakt door in het weekend iets ‘ontspannends’ te doen. 

Dus kijk voor jou wat bij je past, of waar je aan gewend zou kunnen raken. Meditatie, Qigong, Yoga, Tai Chi, dansen, zingen, de natuur in, of regelmatig even bewust zijn van je lichaam en/of je ademhaling, etc. 

Probeer iets te vinden wat je dagelijks doet, desnoods ’s ochtend én ’s avonds. 
Even tijd om je zenuwstelsel te balanceren. 
Even tijd om voor jezelf te zorgen, je lichaam te eren, contact te maken met jezelf. 

Misschien is het even wennen, maar je zult het waarderen! 
En je lichaam zal het zeker waarderen. 

In licht, liefde en dankbaarheid
Ed