Voor ik verder ga, even de 5 kernboodschappen van de vorige delen:

1. Onderscheid wat we kunnen veranderen of niet. Verspil je energie niet aan wat je niet kunt veranderen.
2. Er is ruimte tussen wat gebeurt en ons antwoord. We moeten leren niet reactief te reageren, maar te reageren met een ‘bedenkpauze’.
3. Omarm je lot. Verzet heeft geen zin, leer daarom juist je omarmen wat je overkomt. Dat geeft ruimte om aan oplossingen te werken…..
4. Leef in het overschot aan tijd, in harmonie met de natuur…..
5. Laat de mening van anderen onbelangrijk zijn, ze zitten vaak vol oordelen over zichzelf, leef naar je eigen normen en waarden

Bijzonder is dat ik 7 april een stukje van KejRaj las getiteld “Ontwaken is herinneren’.
De eerste zinnen zijn als volgt: “Ontwaken is je herinneren wie je was voordat de wereld je vertelde wie je moest zijn. Het is een terugkeer naar de essentie van je goddelijke zelf; je ware verlangens, waarden en instincten, voordat conditionering, verwachtingen en sociale druk je identiteit vormden. Dit proces draait niet om het verwerpen van de wereld, maar om het afpellen van de lagen van invloed die je authentieke zelf verbergen”.

Ik realiseerde me dat Stoïcijnen zich niet is slaap laten wiegen en dat wij dus eigenlijk terugkeren naar het stadium waarin stoïcijnen normaal verkeren: luisterend naar waarden en instincten, naar ware verlangens. Sociale druk zal niet zo snel hun identiteit vervormen……

6. ‘Met pensioen in jezelf’

Dat brengt me naar een volgende boodschap. Marcus Aurelius zegt:”Mannen zoeken afzondering in de wildernis, aan de kust of in de bergen, maar voor een filosoof zijn die fantasieën onwaardig, omdat je je op elk moment dat je kiest in jezelf kunt terugtrekken. Het beste toevluchtsoord is de eigen ziel. Bovendien hebben we allerlei hulpmiddelen om een rustige geest te creëren……..

Ralph Waldo Emerson zegt: “Het is gemakkelijk in de wereld om te leven naar de mening van de wereld; het is gemakkelijk om in eenzaamheid naar de onze te leven; maar de grote man is hij die temidden van de menigte met perfecte zoetheid de onafhankelijkheid van eenzaamheid bewaard”.

Het is dus de kunst om in je eigen kracht, in je eigen mening, te blijven staan onder invloed van andere meningen ‘van de wereld’. Er uiteraard vanuit gaand dat jouw mening is gebaseerd op je normen en waarden, afweging en gezond verstand.

Het is goed om voor jezelf dagelijks een tijd te hebben waarin je ‘stil’ kunt zijn en je kunt terugtrekken ‘in de wildernis of bergen van je mind’. Dat kan tijdens meditatie, maar ook op rustmomenten die je op de dag hebt, waar je je even terugtrekt van het lawaai……

Sylvia Hartman had/heeft een programma waarbij je voor jezelf stap voor stap een locatie en situatie schept waar je je helemaal op je gemak voelt. Voor de een is dat een klein eiland, voor een ander zelfs een cel (beschermd aan alle kanten). Vind eerst de locatie waar je zou willen zijn, en ga dan die locatie invullen met alle mogelijke hulpmiddelen en uiterlijkheden, die je zou willen hebben, stap voor stap, tot aan therapeutische dingen toe…… En als je die plek hebt, kun je er elk moment in gedachten naartoe.Veilig en rustig.

Ik denk dat filosofen en met name stoïcijnen gelijk hebben als ze zeggen dat dat veel waardevoller is dan vluchten naar andere oorden met andere herrie en afleidingen.
Uiteindelijk gaat het erom dat we in onszelf een soort stabiliteit creëren, een balans of evenwicht waar we snel weer naar terug kunnen als we eruit geraken.

7. Het ‘gelijkmoedigheidsspel’

Marcus Aurelius: “Wanneer de kracht van de omstandigheden je gelijkmoedigheid verstoort, verlies dan geen tijd aan het herstellen van je zelfbeheersing en blijf niet langer uit de toon dan nodig is. Habituele herhaling van de harmonie zal je beheersing ervan vergroten”.

Het is weliswaar heel anders, maar doet me denken aan het turnen wat ik op jonge leeftijd deed. Regelmatig ging het mis en viel ik uit de ringen of van de brug of rekstok. De ene keer was dat pijnlijker dan de andere, maar de kunst was zo snel mogelijk weer op te staan en door te gaan, het opnieuw te doen.

Deed je dat niet, dan kon er angst om de hoek komen en durfde je het niet meer. Vallen en opstaan……hoe sneller hoe beter…..

Je zou het figuurlijk en letterlijk over de evenwichtsbalk kunnen hebben (die niet in mijn assortiment zat). Als je eraf valt, is het een kwestie van er zo snel mogelijk weer opspringen en opnieuw doen.

Zo is het ook emotioneel en mentaal. Als je uit balans wordt gebracht, door wat dan ook, zorg dat je zo snel mogelijk weer het evenwicht terugvindt. Zorg dat je humeur snel weer oké is, dat je zelfvertrouwen snel weer opstaat, dat je weer rechtstaat.

Sinds ik Qigong doe begin ik steeds meer te begrijpen dat de beste staat die in het midden is. Niet uitbundig in de hosanna stemming, niet in de downstemming, maar in het midden. Aanvankelijk stoorde ik me wel aan het feit dat ik niet kon schaterlachen (behalve op mijn 6e in de klas: de slappe lach), dat ik eigenlijk altijd ‘beheerst’ ben. Om een mop kan ik lachen, maar ik zal zelden dubbel liggen, ik glimlach eerder.

Daarentegen ken ik mensen die schateren om het geringste, maar die anderzijds ook bij kleine dingen in mineur zijn. Bij die mensen is er minder gelijkmoedigheid, het kan van het ene uiterste in het andere gaan. Stoïcijnen streven dus naar gelijkmoedigheid, ze willen zich niet uit het veld laten slaan. Niet in het minst omdat ze dan niet meer optimaal kunnen beslissen en leven.

Merk dus op wanneer je uit balans bent, zoals je geduld verliezen of boos worden, kijk dan hoe snel je jezelf kunt corrigeren – jezelf terugbrengen in gelijkmoedigheid. Dat bij herhaling doen, zal het steeds makkelijker maken……

8. Doe het goed

Marcus Aurelius: “Niets is de moeite waard om zinloos te doen”.

Het ligt in het verlengde van wat Boeddha zei: “Als iets de moeite waard is om te doen, doe het dan met je hele hart”.

Dus: doe het (met je hele hart, ‘goed’) of doe het niet.

Het komt er dus op neer dat je wat je doet bewust doet, en bewust zo goed mogelijk. Met aandacht. Niet zomaar iets doen. Niet op de automatische piloot……..

En als iets moeilijk voor je is, wil dat niet zeggen dat het je menselijke kracht te boven gaat. Als iets mogelijk en gepast is voor een mens om te doen, ga er dan vanuit dat het binnen je eigen capaciteit moet vallen.

Het doet me aan tal van situaties denken die ik als huisarts tegenkwam. Zeker als je net begint is alles nieuw. Je wordt uitgeprobeerd, mensen stellen je onmogelijke vragen, je komt in onmogelijke situaties, je moet discussies aan met onwillige specialisten (of liever hun assistenten die opdracht kregen de boot af te houden), je moet kankerpatiënten gaan begeleiden wat je nooit eerder deed, etc. etc.

Nooit heb ik me in die situaties machteloos gevoeld, omdat ik ervan uitging dat ik het zou kunnen. En vraag me niet waar dat vandaan kwam, want zo’n lefgozer was ik niet. Maar het was wat me paste, en zonder dat ik ooit van stoïcisme had gehoord, kweet ik me van mijn taak. Ik deed het bewust en zo goed mogelijk. En genoot ervan. En groeide ervan.

Dus: als je iets doe, doe het met je hart, en zo goed mogelijk. Bewaar de automatische piloot maar voor die momenten dat het nodig is. Juist door bewuster te leven, vertel je de automatische piloot wat je echt wilt……

Wordt vervolgd……

In licht, liefde en dankbaarheid,
Ed