Voor ik verder ga, even de 8 kernboodschappen van de vorige delen:

Deze ‘kernboodschappen’ zijn ontleed aan vele boeken van stoicijnen en over stoïcisme. Meerdere daarvan al meer dan 2000 jaar oud, andere van recente datum.

1. Onderscheid wat we kunnen veranderen of niet. Verspil je energie niet aan wat je niet kunt veranderen.
2. Er is ruimte tussen wat gebeurt en ons antwoord. We moeten leren niet reactief te reageren, maar te reageren met een ‘bedenkpauze’.
3. Omarm je lot. Verzet heeft geen zin, leer daarom juist je omarmen wat je overkomt. Dat geeft ruimte om aan oplossingen te werken…..
4. Leef in het overschot aan tijd, in harmonie met de natuur…..
5. Laat de mening van anderen onbelangrijk zijn, ze zitten vaak vol oordelen over zichzelf, leef naar je eigen normen en waarden
6. Met pensioen in jezelf – je hoeft niet te vluchten, trek je gewoon even terug in jezelf
7. Gelijkmoedigheid, blijf op de evenwichtsbalk of spring er snel weer op
8. Doe (het) goed.

We weten nu dus dat stoicijnen zich allereerst afvragen of ze energie moeten steken in iets of juist niet (afhankelijk van of ze er iets mee kunnen), dat ze iets wat gebeurt even laten bezinken alvorens te reageren, dat ze ‘omarmen’ wat er gebeurt, dat ze in harmonie met de natuur leven alsof ze in extra tijd zitten, dat de mening van anderen ondergeschikt is, dat je in jezelf rust (pensioen) kunt vinden als dat nodig is, dat je dingen met aandacht moet doen en dus goed, en dat je probeert een zo gelijkmatig mogelijk humeur te hebben…..

9. Twee essentiële taken

De twee essentiële taken zijn: Een goed mens zijn en het beroep nastreven waar je van houdt, waar je blij van wordt.

‘Al het andere is verspilling van energie’ en ‘verkwisting van je potentieel’. Zo simpel is het. Maar de moeilijkere vraag is natuurlijk ‘hoe doe je dat?’. Vanuit de filosofie van de stoïcijnen: zeg nee tegen afleiding, tegen destructieve emoties, tegen druk van buitenaf. Vraag jezelf af: “wat is het dat alleen ik kan?”. Hoe kan ik mijn beperkte tijd op deze planeet het best gebruiken?

Probeer wanneer de situatie daarom vraagt het juiste te doen. Behandel andere mensen zoals jij behandeld zou willen worden. Begrijp dat elke kleine keuze een kans is om deze grotere principes in de praktijk te brengen.

We weten dat mensen die werk doen wat ze leuk vinden veel productiever zijn en dat zulk werk bijdraagt aan hun gezondheid. Je kunt overigens ook beslissen je werk vanaf nu leuk te vinden en je werkplek verfraaien met dingen die je leuk vindt……maar beter is het werk te vinden waarvan je geniet, waar je je in kunt vinden, wat je doet groeien, waardoor je in de flow bent.

En als je je naar anderen gedraagt zoals je zou willen dat ze naar jou deden, zul je dat ook terugkrijgen. Het is een soort manifesteren, maar dan niet met die bedoeling, omdat de basis is dat JIJ goed wilt zijn.

10. Niets van buiten onszelf heeft macht over ons

Dit is een heel interessante. “Als je last hebt van iets van buitenaf, is je ‘pijn’ niet te wijten aan dat iets zelf, maar aan je inschatting ervan; en je hebt de macht om dat elk moment te veranderen.

Stel je ziet iets gebeuren wat grote indruk op je maakt. Een ongeluk of een ruzie, of….
Dat op zich is neutraal, wij zijn het zelf die er emoties aan plakken, die er lading aan geven, die het inkleuren.

Ik moet ineens denken aan een situatie uit een ‘vorig leven’. Ik was nog huisarts in Den Haag, het zal begin jaren 90 zijn geweest. We liepen in het begin van de avond te wandelen, en ik weet niet meer wat er gebeurde (misschien liep ik wel door een rood voetgangersstoplicht terwijl er geen verkeer te bekennen was), maar plotseling kwam er een man hevig scheldend op me afgelopen vol verwijten.

Hij ging erg tekeer, mijn vrouw schrok er duidelijk van, en ik realiseerde me in een flits dat de man dronken was en dat dit totaal niet persoonlijk bedoeld was. Ik stond ernaar te luisteren alsof ik naar een radio luisterde. Er waren geen emoties bij mij. Het was neutraal.
Ik moet toegeven dat dit de enige keer is dat het zo duidelijk was, maar het is een mooi voorbeeld.

Ik had ook mee kunnen gaan in zijn verwijtende emotie en terug kunnen schelden, ik had geschrokken kunnen zijn, ik had me schuldig kunnen voelen, ik had me heel klein kunnen voelen, etc.
Maar…..het was neutraal. En ik realiseerde me op dat moment ook dat ik op allerlei andere manieren had kunnen reageren. Dat ik degene was die iets klein of groot kon maken, dat ik het nietig of indrukwekkend kon maken.

Wij zijn het zelf die een situatie inkleuren met vrolijke of stormachtige kleuren, met dikke plakkaatverf of dunne waterige verf, met licht of donker.
Het is niet de gebeurtenis zelf die bepaalt hoe we het in ons geheugen meedragen, het is hoe wij ermee omgaan. En hoewel we vaak wijzen en de gebeurtenis de schuld geven van onze emoties, zijn we het zelf die die emoties ‘kiezen’.

Hoe meer we ons realiseren dat alles wat gebeurt neutraal is en we er zelf de betekenis aan geven die we eraan geven, hoe beter we bij een gebeurtenis in staat zijn het te zien als een situatie waarin we zelf kunnen bepalen hoe we gaan reageren….
Ik geef toe, hij is lastig, want meestal zijn er al emoties voordat we überhaupt denken aan de mogelijkheid tot zelf invloed uitoefenen op hoe we reageren, maar toch…..

11. Ik zoek de waarheid

Dat doet me denken aan de Falung Gong, waarin waarachtigheid een grote rol speelt. Waarachtigheid, de zuivere waarheid zoeken van iets. Zeker in de wereld van bedrog waarin we nu lijken te leven, valt dat niet mee.

Maar laat ik het iets dichter bij huis zoeken. Als je het zoeken naar de waarheid je primaire doel maakt, kun je dat op alle terreinen toepassen. Bijvoorbeeld: ‘ben je wel eerlijk naar jezelf?’ ‘Ben je eerlijk naar die ander?’ etc.

Ook op dit punt realiseer ik me dat ik al vroeg stoïcijnse trekken had. Ik was altijd al op zoek naar de waarheid en nam niet snel genoegen met verklaringen die naar mijn gevoel of vanuit mijn ervaring niet klopten.

Niet voor niets ging ik al vroeg twijfelen aan de waarheid van veel reguliere beweringen. In de praktijk klopten ze namelijk niet. Niet voor niets kwam het hele corona-gebeuren bij mij binnen als een bom. Er klopte niets van. Niet voor niets zocht ik uit in hoeverre complottheorieën onzin waren, er klopte teveel niet van wat ons als waarheid werd verkocht.

Afgelopen week realiseerde ik me dat ik zelfs als arts niet direct reageerde op zaken (‘even laten bezinken alvorens te reageren’), maar een tel figuurlijk een stap terug deed om de situatie te overzien en vervolgens adequaat te reageren. Terwijl veel mensen er direct opspringen en van alles gaan doen. Ook in reactie op onaangename zaken was er zoiets. Juist daardoor was ik efficiënt en kon ik me aan situaties aanpassen. Ik wist toen nog niets van stoïcisme (In elk geval niet uit dit leven).

Samenvattend vanuit deze aflevering:
Probeer werk te vinden wat je leuk vindt, en als dat niet mogelijk is, besluit dan je werk leuk te gaan vinden d.m.v. wat aanpassingen of verandering van mindset.
Wees een goed mens door anderen goed te behandelen en op elk moment bewust een goede keuze te maken
Besef dat het onze reactie op een gebeurtenis is die bepalend is, en niet de gebeurtenis zelf, en laat de waarheid belangrijk zijn, zeker als het gaat om je persoonlijk leven…..

Wordt vervolgd,

In licht, liefde en dankbaarheid,
Ed